Supaya Tabung Haji Kembali Teratur, Sentiasa
(Gambar: Kenangan Haji 2017)
Oleh: Syahir Sulaiman
Amat terkilan melihat apa yang berlaku di Tabung Haji, namun tidak mengejutkan.
Saban tahun kita disajikan dengan laporan Ketua Audit Negara yang mendedahkan pelbagai kelemahan, ketirisan, dan kerugian melibatkan dana awam, sama ada di peringkat kerajaan mahupun GLC/GLIC.
Apa yang kita saksikan ialah pengulangan kelemahan tadbir urus, pengabaian etika dan amanah, serta kegagalan mematuhi prinsip akauntabiliti, walaupun telah ditegur dan diperingatkan berulang kali.
Terbaharu, laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) mengenai Tabung Haji mendedahkan wujudnya elemen campur tangan politik dan kelemahan tadbir urus yang ketara.
Antara lain, suruhanjaya itu menyarankan supaya audit forensik dijalankan terhadap 14 pelaburan bermasalah Tabung Haji, serta mempersoalkan amalan ‘perakaunan kreatif’ bagi pembayaran hibah yang tinggi antara 2014 dan 2017.
Laporan itu menjelaskan bahawa amalan tersebut menyumbang kepada jurang aset-liabiliti Tabung Haji yang semakin melebar, di samping mengkritik kelemahan dalam aspek pengawasan, kawal selia dan audit dalaman.
Selain itu, empat laporan polis telah dibuat dan enam kes dirujuk kepada SPRM berhubung dakwaan salah laku, penyembunyian maklumat, rasuah, penyalahgunaan kuasa, pemalsuan serta manipulasi laporan pelaburan.
Namun, sehingga kini, tiada satu pun berakhir dengan pendakwaan di mahkamah.
Untuk rekod, laporan RCI Tabung Haji yang didedahkan kepada umum pada 29 Julai 2026 telah dikemukakan dan ditandatangani oleh Tun Raus Sharif selaku Pengerusi RCI kepada pihak kerajaan pada 19 Julai 2022, lebih empat tahun dahulu.
Justeru rakyat berhak mengetahui apakah langkah susulan yang telah diambil oleh Perdana Menteri Anwar Ibrahim sepanjang pentadbiran Kerajaan Madani, termasuk tindakan undang-undang terhadap pihak yang didapati bersalah.
Pengajaran daripada masa lalu.
Semua pihak perlu kembali menginsafi tujuan asal penubuhan Tabung Haji sebagai institusi simpanan umat Islam untuk menunaikan haji, seterusnya mengambil segala langkah bagi memperbetulkan keadaan.
Desakan supaya RCI ditubuhkan bagi menyiasat Tabung Haji timbul selepas Barisan Nasional kehilangan kuasa pada 2018, khususnya berhubung pelbagai dakwaan salah laku dan jurang aset-liabiliti yang mencecah RM11 bilion.
Ketika itu, pelbagai tanda amaran pernah dibangkitkan mengenai pematuhan Tabung Haji terhadap Akta Tabung Haji 1995, khususnya dalam pengisytiharan hibah atau dividen yang tinggi.
Pada penghujung 2015, sepucuk surat daripada Gabenor Bank Negara kepada Tabung Haji telah tersebar kepada umum, menyatakan bahawa Tabung Haji hanya mempunyai 98 sen aset bagi setiap RM1 liabiliti, sekali gus mendedahkan kedudukan kewangan institusi tersebut yang semakin meruncing.
Seksyen 22 Akta Tabung Haji memperuntukkan bahawa hibah tidak boleh diisytiharkan sekiranya nilai aset lebih rendah daripada jumlah liabiliti.
Hari ini, Tabung Haji mengurus simpanan melebihi RM95 bilion daripada hampir 10 juta pendeposit, meningkat daripada RM70 bilion pada 2019.
Cabarannya amat besar. Tabung Haji perlu menjana pulangan yang mampan, mengagihkan hibah, membantu bakal jemaah haji yang layak, dan pada masa yang sama membina semula rizab kewangannya.
Melangkah ke hadapan, Tabung Haji perlu terus memperkukuh mekanisme semak dan imbang serta mematuhi piawaian perakaunan secara profesional, bebas daripada campur tangan politik.
Selanjutnya, Tabung Haji perlu mengenal pasti formula baharu berkaitan kadar deposit, bayaran haji dan Bantuan Kewangan Haji (HAFIS) bagi menampung peningkatan kos ibadah haji tanpa menjejaskan kemampuan bakal jemaah.
Pihak pengurusan Tabung Haji juga perlu terus memperkukuh Rizab Penyamaan Keuntungan (PER) sebagai penampan jangka panjang bagi memastikan agihan hibah kekal mampan, disokong pengurusan rizab yang berhemat.
Pada masa yang sama, pelantikan Ahli Lembaga Pengarah hendaklah berasaskan merit, kompetensi dan integriti, selaras dengan kriteria kelayakan dan kesesuaian (fit and proper) yang ditetapkan oleh Bank Negara Malaysia.
Walaupun amalan tadbir urus korporat dan piawaian perakaunan yang baik bukanlah sesuatu yang baharu di Tabung Haji, cabaran sebenar ialah memastikan semua prinsip tersebut dilaksanakan secara konsisten dan ‘dibudayakan’.
Berbalik kepada laporan RCI, menjadi tanggungjawab kerajaan untuk melaksanakan segala syor yang telah dikemukakan, termasuk membawa mana-mana pihak yang terlibat dengan salah laku ke muka pengadilan.
Adapun komitmen Perikatan Nasional amat jelas: menghormati setiap dapatan RCI dan bersedia mempertimbangkan setiap syor yang dikemukakan, demi memastikan Tabung Haji terus diurus secara profesional, teratur dan berintegriti.
Saya dan rakan-rakan Ahli Parlimen Perikatan Nasional menantikan Parlimen dibuka untuk membahaskan laporan yang amat berharga ini.
Akujanji saya sebagai pendeposit Tabung Haji, apabila Perikatan Nasional diberi mandat mentadbir Putrajaya, saya akan memastikan komitmen ini sentiasa diperingatkan dan dilaksanakan, insya-Allah.
Syahir Sulaiman
Ahli Parlimen Bachok
30 Julai 2026
