Dr Solehah Yaacob:Kenapa pandangan beliau tentang sejarah Melayu mencetuskan begitu banyak kontroversi?

 

Baru-baru ini kita dikejutkan dengan pemberhentian Dr Solehah Yaacob daripada Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). 

Perkhidmatan beliau sebagai kakitangan akademik dilaporkan telah berakhir berkuat kuasa 27 April 2026. UIAM kemudian menjelaskan bahawa beliau tidak lagi memegang jawatan profesor atau mempunyai afiliasi rasmi dengan universiti tersebut. 

Bagi yang kurang mengenali beliau, ini 5 perkara ringkas.

1. Siapa Dr Solehah?

Beliau merupakan ahli akademik yang mempunyai latar belakang dalam bahasa Arab, linguistik, tatabahasa serta kajian hubungan bahasa dengan tamadun. 

Beliau juga mempunyai rekod penulisan dan penerbitan akademik yang panjang, termasuk berkaitan Alam Melayu. 

2. Kontroversi Rom Belajar Bina Kapal Daripada Melayu 

Antara pandangan beliau yang paling mendapat perhatian ialah hipotesis bahawa orang Rom purba berkemungkinan mempelajari teknik pembinaan kapal daripada masyarakat Alam Melayu.

Dr Solehah menjelaskan ia merupakan hipotesis, namun pandangan itu tetap mencetuskan perdebatan dalam kalangan akademik dan masyarakat. 

3. Bukan Isu Kapal Rom Sahaja 

Nama beliau turut dikaitkan dengan beberapa pandangan lain seperti hubungan Melayu dengan Keturah, usia tamadun Melayu dan beberapa teori berkaitan sejarah serta geografi Kedah.

Pernah juga tular dakwaan kononnya beliau mengatakan Saidatina Khadijah berasal dari Alam Melayu, namun beliau menjelaskan kenyataan itu telah dipetik di luar konteks.

 Sebab itu, tidak semua dakwaan yang tular boleh diterima bulat-bulat tanpa melihat sumber asal. 

4. UIAM Tubuhkan Panel Inkuiri 

Pada November 2025, UIAM menubuhkan panel inkuiri dalaman bagi meneliti isu tersebut dari sudut integriti akademik.

 Beberapa bulan kemudian, perkhidmatan Dr Solehah di UIAM berakhir.

Namun setakat penjelasan umum, UIAM tidak memperincikan sepenuhnya sebab khusus penamatan atau keseluruhan hasil panel tersebut. 

Jadi tidak tepat untuk terus menyimpulkan beliau diberhentikan semata-mata kerana isu kapal Rom. 

5. Kisah Ini Masih Diperdebatkan

 Pandangan Dr Solehah memang berbeza daripada naratif sejarah yang biasa kita dengar. 

Ada yang bersetuju, ada yang skeptikal, dan ada yang mahu melihat lebih banyak bukti.

Apa pun, kontroversi ini membuatkan lebih ramai orang kembali bercakap tentang sejarah Melayu, sumber lama dan bagaimana sesuatu naratif sejarah dibentuk.

Semoga segala urusan Dr Solehah Yaacob selepas ini dipermudahkan.

Sumber: Thread azmijamaluddinofficial

Read More

Tokoh Ulama':Tuan Guru Dato' Haji Abdullah, Pondok Bukit Lada (1936 – Kini)

 Tahniah Tuan Guru Dato' Haji Abdullah bin Lebai Samah dari Pondok Bukit Lada atas penganugerahan istimewa ini. 

Tuan Guru Dato' Haji Abdullah, Pondok Bukit Lada (1936 – Kini)

Oleh: Tengku Yusuff

Nama penuh tokoh ulama Kedah ini ialah Tuan Guru Dato' Haji Abdullah bin Lebai Samah. Beliau dilahirkan pada 3 Mei 1936 di Kampung Sena, Kepala Bukit, Tobiar, Pendang, Kedah. Ayahnya, Lebai Samah bin Haji Din, ialah seorang pelajar pondok di Patani dan meninggal dunia di Jeddah. Ibunya bernama Saadah binti Abdullah. Sejak kecil beliau dipelihara oleh ibu serta datuknya.

Beliau mempunyai lima orang adik-beradik:

1. Zainab

2. Yaakob 

3. Aishah

4. Kalsom

5. Abdullah 

Pendidikan awalnya bermula di Kampung Bukit Lada, Pokok Sena, berguru selama dua tahun dengan tiga orang guru agama tempatan iaitu Ustaz Man ‘Bongkok’, Ustaz Abdullah dan Ustaz Ahmad. Setelah itu beliau kembali menetap di kampungnya.

Tidak lama kemudian, seorang ulama bernama Syeikh Hussin bin Mad Isa al-Masri dari Kubur Panjang, Pendang datang ke kampungnya dan mengajak beliau menuntut ilmu di pondok. Beliau pun mengikut ulama tersebut dan belajar di Pondok Kubur Panjang (kini Sekolah Rendah Islam Tarbiah al-Awladiah) sehingga tamat darjah rendah. Pada awalnya beliau berulang-alik, namun akhirnya menetap di pondok selama empat tahun.

Seterusnya beliau meneruskan pengajian selama lima tahun di Madrasah Makarimul Akhlak, Langgar, di bawah didikan Tuan Guru Haji Abdullah bin Yusof, yang lebih dikenali sebagai Tok Guru Haji Lah Kecik. Kehidupan beliau pada waktu itu agak sukar; sambil belajar beliau bekerja memukul padi untuk mencari sekupang dua bagi membantu keluarga.

Pada suatu ketika, datang seorang ulama tempatan bernama Tuan Guru Haji Saad bin Awang, atau Haji Saad Mogoi, yang menyuruh beliau pergi menuntut ilmu di Mekah. Beliau menyatakan bahawa beliau tidak mempunyai wang, namun Tuan Guru Haji Saad meyakinkannya bahawa rezeki akan datang.

Dengan tekad yang kuat, beliau mengumpulkan wang dengan bekerja memukul padi, di samping menemui kaum keluarga untuk memaklumkan niatnya. Rezeki daripada Allah Taala, keluarganya berjaya mengumpul sebanyak RM1,200 hasil sumbangan orang kampung dan para sahabat. Dengan itu beliau dapat berangkat ke Mekah. Pada tahun 1960, beliau bersama tiga sahabatnya—Haji Rejab, Osman dan Hamdan—berlayar menuju Mekah al-Mukarramah.

Di sana, beliau mendaftar sebagai pelajar di Madrasah Solatiyah sambil mengikuti halaqah di Masjidil Haram berguru dengan para ulama Arab dan Jawi selama sepuluh tahun.

Pada satu ketika sekitar tahun 1960-an, beliau berhasrat untuk pulang ke Malaysia kerana kesempitan hidup; beliau tidak memiliki wang dan tiada tempat tinggal tetap. Beliau lalu menemui gurunya, Syeikh Wan Ismail bin Wan Abdul Qadir al-Fathani (Pak Da Eil), yang ketika itu telah berusia lebih 80 tahun. Setelah beliau menceritakan keadaannya, Pak Da Eil menjawab dengan kata-kata hikmah:

“Aku tak pernah tengok lagi anjing mampuh dekat sini sebab tak makan.”

Kata-kata itu memberi kekuatan kepada beliau untuk terus bertahan. Tidak lama kemudian, ada pihak yang membantunya dalam bentuk kewangan dan menyediakan tempat tinggal sehingga beliau dapat meneruskan pengajian dengan baik.

Antara guru-gurunya ialah:

1. Syeikh Husin al-Masri, Kubur Panjang

2. Tuan Guru Haji Abdullah Bin Yusof @ Haji Lah Kecik, Langgar

3. Tuan Guru Haji Awang Embun, Kampung Sadik (belajar di Mekah)

4. Tuan Guru Haji Abdul Rahman, Kubang Siam

5. Tuan Guru Baba Haji Salleh Seka, Mekah

6. Tuan Guru Haji Saad Bin Awang @ Tok Saad Mogoi, Bukit Kecil

7. Syeikh Daud Sulaiman al-Kalantani

8. Pak Da Eil Mekah (belajar di rumah)

9. Syeikh Abdul Qadir al-Mandili

10. Syeikh Ismail al-Yamani

11. Syeikh Hassan Masyath

12. Syeikh Abdullah Lahji

13. Tuan Guru Baba Husin Surat, Mekah 

14. Syeikh Abdul Karim al-Banjari 

15. Syeikh Husien Pakistan - Madrasah Solatiyah

16. Syiekh Iwad Hadrami

17. Syeikh Adnan Banjari

18. Syeikh Muhammad Amin Kutbi 

19. Syeikh Mut'i - Mudir Madrasah Soulatiyah 

20. Tuan Guru Baba Li Chaiya

Sekembalinya beliau ke tanah air sekitar tahun 1970, gurunya, Tuan Guru Haji Saad Mogoi, menyuruh beliau mendirikan sebuah pondok pengajian di Bukit Lada, Pokok Sena. Dengan pertolongan dan usaha gurunya serta sokongan orang kampung, sebuah pondok pengajian pun didirikan dan dinamakan Madrasah Takwiyatul Islamiah. Tempat itu asalnya merupakan lokasi suluk Tuan Guru Haji Saad Mogoi.

Antara murid beliau yang menjadi tokoh agama ialah Syeikh Muhammad Nazrul bin Nasir, Mudir Zawiyah Nasiriyyah, Pedu.

Atas jasa dan sumbangannya, beliau dikurniakan Darjah Dato’ Setia Diraja Kedah yang membawa gelaran Dato’ pada 30 Jun 2024 sempena Hari Keputeraan Sultan Kedah ke-82.

Selain itu, pada 10 Oktober 2022, beliau turut menerima anugerah Tokoh Maulidur Rasul peringkat Negeri Kedah 1444H daripada Kebawah Duli Yang Maha Mulia Tuanku Sultan Sallehuddin Ibni Almarhum Sultan Badlishah dalam Majlis Sambutan Maulidur Rasul s.a.w di Raia Hotel and Convention Centre, Alor Setar.

Moga Allah Taala mengurniakan kesihatan yang baik untuk Tuan Guru. Amin.

Sumber: Temu bual penulis bersama Tuan Guru Haji Abdullah pada 27 Julai 2025

#KenaliUlamak

Source 

Read More

Tuan Guru Haji Azhar Idrus, Kuala Terengganu ( 1964 - Kini )

 Tuan Guru Haji Azhar Idrus, Kuala Terengganu ( 1964 - Kini )

Oleh : Tengku Yusuff 

Tuan Guru Haji Azhar @ Zamrul Bin Idrus atau lebih terkenal dengan panggilan Ustaz Azhar Idrus @ UAI dilahirkan pada tanggal 12 Februari 1964 di Kampung Ladang, Kuala Terengganu, Terengganu. Ayah beliau merupakan seorang askar. 

Pendidikan awal Ustaz Azhar Idrus diperolehnya dari kedua ibu bapa beliau. Kemudiannya beliau dihantar belajar di Sekolah Rendah Inggeris Alor Setar yang terletak di belakang stesen keretapi pada tahun 1971. Kemudian beliau dihantar ke Sekolah Rendah Haji Mohd Sharif, Alor Star, Kedah hingga tahun 1976. Seterusnya, beliau melanjutkan pelajaran di Sekolah Menengah Kebangsaan Darulaman, Alor Star dari tahun 1977 hingga tahun 1978 dan kemudian berpindah ke Negeri kelahiran iaitu Terengganu dan mula bersekolah di Sekolah Menengah Kebangsaan Sultan Sulaiman, Kuala Terengganu dari tahun 1979 hingga tahun 1983 iaitu dari Tingkatan 3 sehingga Tingkatan 6.

Setelah tamat pengajian, beliau mula berkerja di beberapa buah tempat termasuk pernah menjadi seorang guru muzik sekitar tahun 1985 dan pernah juga berkerja sebagai jurufoto di sebuah syarikat akhbar di Terengganu. 

Sekitar tahun 1990, dalam usianya 25 tahun beliau mula belajar agama dan belajar secara talaqqi lebih kurang dengan lapan orang guru dalam tempoh 12 tahun. Pada peringkat awal beliau berkerja di siang hari, pada sebelah malamnya beliau pergi ke kuliah pengajian. Namun lama kelamaan, hatinya menjadi kasih kepada ilmu agama lalu beliau berhenti kerja untuk fokus mengaji.

Terdetiknya hati beliau untuk belajar ilmu agama adalah kerana pada suatu hari dalam perjalanan balik, beliau lalu di sebuah surau dan ada seorang tok guru sedang mengajar. Melihat pada ramainya jemaah, Ustaz Azhar pun berhenti kenderaannya dan mendengar kuliah. Kata-kata tok guru tersebut telah masuk ke dalam hatinya, lalu Allah Taala kurniakan hidayah buat beliau untuk mendalami ilmu agama.

Awalnya beliau mula hadir ke kuliah Tuan Guru Haji Syed Mokhar dan belajar dalam bidang tafsir. Tuan Guru Haji Syed Mokhtar ini adalah salah seorang cicit Tok Ku Paloh. Beliau juga telah mengasaskan sebuah surau pengajian di Pantai Ali, Bukit Payong, Terengganu dan masih aktif mengajar sehingga kini. Dengan gurunya ini Ustaz Azhar khatam 40 buah kitab.

Gurunya yang kedua pula ialah Tuan Guru Mohd Tahir al-Fathani. Dengan gurunya ini beliau khatam 24 buah kitab-kitab jawi.

Guru beliau yang ketiga ialah Tuan Guru Mohd Hakim. Pada beliau, Ustaz Azhar belajar ilmu nahu, sorof, balaghah, usul fiqh, qawaidh, mustolah Hadis & usul tafsir dan lain-lain lagi.

Seorang lagi guru dan sahabatnya ialah Tuan Guru Haji Abdul Rahman Jaafar Serkam. Daripada gurunya ini, beliau banyak belajar ilmu fiqh, usuluddin, nahu & hadis. Kata Tuan Guru Haji Abdul Rahman Jaafar, Ustaz Azhar ini mengaji dengan beliau ketika di Kuala Terengganu. Pada ketika itu, Tuan Guru Haji Abdul Rahman belajar di Pondok Kerandang, Besut, sambil itu turut mengajar di beberapa buah masjid surau sekitar Terengganu. Pada waktu itulah, Ustaz Azhar bertalaqqi dengannya.

Guru beliau yang seterusnya ialah Tuan Guru Haji Ibrahim Mohd yang berkelulusan daripada Mesir. Dengan gurunya ini beliau banyak belajar sirah Nabawi.

Ulama yang keenam menjadi guru beliau ialah Tuan Guru Haji Hashim. Daripada gurunya ini beliau belajar ilmu nahu, sorof, fiqh dan faraid

Daripada gurunya yang bernama Tuan Guru Haji Muhammad Zain Bin Salleh pula beliau belajar ilmu fiqh, nahu, sorof, balaghah, hadis, tafsir dan lain-lainnya. Ustaz Azhar belajar daripada gurunya ini di rumah gurunya di Ladang, Kuala Terengganu yakni pada sebelah malam. Tuan Guru Haji Muhammad Zain adalah antara pengasas bersama Pondok Lubok Pandan yang terletak di Marang. Beliau adalah alumni pengajian pondok Pasir Tumboh selama 16 tahun.

Seorang lagi gurunya ialah Tuan Guru Haji Hussin Bin Deraman atau lebih terkenal dengan panggilan Ayah Ku. Beliau belajar dengan gurunya ini ketika di Kuala Terengganu secara berulang alik. Kata Ayah Ku, Ustaz Azhar ini seorang yang sangat rajin mengaji. Tambahan Ayah Ku lagi, untuk memantapkan kefahaman ilmunya, siang beliau belajar dengan Ayah Ku manakala pada sebelah malam pula beliau mengajar ilmu tersebut.

Selain itu, sayang dan bersungguh-sungguhnya dalam menuntut ilmu, Ustaz Azhar juga turut mengambil ilmu daripada Tuan Guru Baba Ismail Sepanjang bermula dari tahun 1990an lagi. Katanya, ketika sahabatnya yang belajar dengan Baba Ismail Sepanjang pulang bercuti ke Terengganu, beliau akan minta supaya sahabatnya itu memberinya kaset rakaman pengajian Baba Ismail kepadanya.

Pendek kata, sehari semalam beliau belajar selama 5 jam secara berulang alik ke rumah tuan-tuan guru atau masjid yang mereka mengajar. Lebih kurang 10 ke 12 kitab sehari dalam masa 12 tahun.

Antara sahabat awal beliau dalam rehlah pengajian ini adalah Tuan Guru Ku Syed Suhaimi dan Tuan Guru Baba Suplar. Kedua-dua sahabatnya ini adalah pengasas Pondok Bukit Jong, Terengganu. 

Berbekalkan ilmu yang dipelajarinya, Ustaz Azhar mula mengajar di sekitar Surau Ladang, Kuala Terengganu sekitar hujung 1990an. Dalam kesibukan jadual Ustaz sepanjang hari dan bulanan, beliau sentiasa mentelaah lagi kitab-kitab karangan mufti-mufti serta fatwa-fatwa khususnya dalam Fatwa Negara Mesir. Dalam rutin harian, Ustaz Azhar akan cuba habiskan 20 buah kitab sehari selama 5 jam. 

Pada sekitar tahun 2010, namanya menjadi fenomena dalam negara dan kemasyhuran beliau melonjak sebagai "Top 10" dalam senarai carian Google pada tahun 2011. Bermula daripada situ, Ustaz Azhar terus menabur jasa bakti mengajar di seluruh Malaysia sehingga orang ramai sentiasa ternanti-nanti jadual kuliahnya keluar pada setiap hujung atau awal bulan.

Kuliah-kuliah pengajiannya pernah dihadiri sehingga lebih dari 50 ribu orang, dan yang terpaling ramai ialah di Surau Perwaja, Gurun, Kedah iaitu mencecah 100 ribu orang.

Tuan Guru Haji Azhar Idrus adalah seorang tokoh agamawan dan pendakwah yang sangat besar jasanya dalam negara. Nama beliau turut terkenal di negara jiran kita iaitu Indonesia, Brunei dan Singapura dan Fathani. Moga Allah Taala mengurniakan kesihatan yang baik kepada Tuan Guru. Amin 

*Sumber - Tulisan Faris Ikhwan Fazli & Khazri Osman daripada UKM, serta kajian peribadi penulis bertemu para alim ulama yang menjadi gurunya dan pengalaman bersama beliau selama 13 tahun.

#KenaliUlamak

Kami sayang Ustaz Azhar Idrus

Read More